September 2009


Er is altijd wel weer wat nieuws te ontdekken op Wikipedia. Zo lees ik net een bericht over een vulkaan onder de Waddenzee, de Zuidwalvulkaan. Die werd destijds (1970) ontdekt toen er werd gezocht naar olie. Waarom werd daar gezocht? Dat lees ik dan weer via via op andere plekken.
Ooit mondde o.a. daar een grote rivier uit die nu naast de Amazone en Nijl niet zou misstaan, de Eridanos. De maximale lengte was 2700km zo’n miljoen jaar geleden. De rivier ontstond zo’n 12 miljoen jaar geleden. De delta liep over het huidige Denemarken, noord Duitsland en noord Nederland, half zo groot als bij de Amazone nu.
Zo’n 700.000 jaar geleden kwam er een eind aan de Eridanos door de ijstijden. De afzettingen (poreus zandsteen) mits goed afgesloten van boven (bijvoorbeeld een klei- of zoutlaag), kunnen goed olie en gas opslaan. Vandaar dat er in de Wadden gezocht werd.

De vulkaan was een 160 miljoen geleden ontstaan en zo’n 12 miljoen jaar actief. Nu zit hij inmiddels op diepte van 2km met een hoogte van 1km maar het is er nog altijd 30 graden warmer dan elders op die diepte.
De vulkaan ontstond hier omdat de platen van Turkije en Iran tegen het Euraziatische continent botsten. Hij is bedekt met zandsteenlagen waar het het gas tot reservoir dient.
In 1988 is men begonnen met de gaswinning op die plek, even ten zuidwesten van het eiland Griend.

Wat de rivier Eridanos betreft, de Grieken hadden het er al over. Een rivier in het hoge noorden.
De echte rivier liep waar nu ongeveer de Oostzee ligt en de bron lag in Lapland.
Over deze rivier heeft Noorderlicht ooit een programma gemaakt dat hier te vinden is.

En dan kom je weer te weten dat er op de plek waar nu Delft en Rijswijk liggen, 130 miljoen jaar geleden ooit een soort waddeneiland gelegen heeft vergelijkbaar met het huidige Vlieland.
En ook daar wordt nu olie uit gewonnen.

Enige tijd terug kwam ik een mooie site tegen over wat er zoal aan de sterrenhemel is te zien. Daar zag ik ook dat gisteravond de vier grootste manen van Jupiter – die met een beetje verrekijker al te bekijken zijn – allen aan één kant van de planeet zouden staan. Dat leek me wel wat om te proberen te fotograferen, ook omdat het Nieuwe Maan is dus mooi donker.
Zo gezegd gedacht, zo gedaan!
Om Jupiter een beetje in beeld te krijgen, moet je wel een beetje vergroting hebben dus de 500mm tevoorschijn getrokken. Maar bij die vergroting loopt de planeet ook zichtbaar snel uit beeld dus een korte sluitertijd is nodig. Echter, je krijgt dan weer weinig licht binnen dus een hogere ISO gebruiken. Dat geeft weer meer ruis dus zorg ervoor dat de noise-reduction in de camera ook z’n werk doet.
Dan de boel nog goed stil houden: statief, mirror-lockup, draadontspanner en timer. En dan nog zie je bij de meeste foto’s enige beweging.
Het kostte een stuk of 40 foto’s en een flinke crop maar dan kun je het volgende terugzien:
Jupiter en manen
Vanaf de planeet gezien naar buiten toe zie je: Io, Europa, Callisto en Ganymedes.
Bekijk hier het slingerdiagram van Jupiter.
Komende dinsdagavond staan alle manen aan de andere kant van Jupiter.

Daarna ook nog geprobeerd of ik de wolkenbanden van Jupiter kon vastleggen. Als je de maantjes erbij wilt hebben dan is de planeet behoorlijk overbelicht dus je moet een veel kortere sluitertijd gaan gebruiken. Uiteindelijk kwam ik bij 1/125e uit en weer een behoorlijke crop met het volgende resultaat:
Jupiter wolken

Dit alles zou beter gaan bij gebruik van een camera achter een telescoop met een parallactische montering en een volgmotor.